Angelus.com.pl and Maciej Robert (photo): The Book of Whispers,”The Book of Whispers” is the most important description of the Armenian genocide

MACIEJ ROBERT
Ormianie, czyli świat
Rumuński Ormianin Varujan Vosganian, pisarz niezwykły (zgłaszany do literackiej Nagrody Nobla przez trzy kraje: Rumunię, Armenię i Izrael), swoją najważniejszą powieść – „Księgę szeptów” – poświęcił najbardziej dramatycznemu wydarzeniu w historii Ormian, czyli aktowi ludobójstwa, do którego doszło w Imperium Osmańskim między wiosną 1915 a jesienią 1916 roku. W pewnym sensie „Księga szeptów” jest najważniejszym opisem tej tragedii. Władze tureckie do dziś oficjalnie nie uznały tej zbrodni; zadbano również o to, by zachowało się jak namniej dokumentów na ten temat. Powieść Vosganiana jest więc upomnieniem się o pamięć ofiar sprzed wieku; pamięć, przechowywaną przez kolejne pokolenia, lecz słabnącą z upływem czasu. Vosganian pragnie, by o tej najmniej znanej spośród XX-wiecznych hekatomb, wreszcie zaczęto dyskutować. „Księga szeptów” jest hołdem dla miliona ofiar, próbą przywrócenia ich historii, jest ważnym głosem w sprawie uznania rzezi za ludobójstwo, a co za tym idzie – istotnym elementem budowania ormiańskiej tożsamości. Vosganian, będący także działaczem politycznym, traktuje literaturę także jako powinność obywatelską i narodową. Dlatego uroczystości związane z ukazywaniem się kolejnych tłumaczeń „Księgi szeptów” są czymś więcej niż tylko wydarzeniem literackim – premiera polskiego tłumaczenia powieści odbyła się 24 kwietnia 2015 roku, w setną rocznicę rzezi Ormian. Ponadto w wielu miastach na całym świecie urządzono wtedy czytanie fragmentów „Księgi szeptów” w ramach akcji Worldwide Reading Commemorating the Centenary of the Armenian Genocide.
Rzeź Ormian jest w powieści Vosganiana punktem wyjścia – podobnie jak dla społeczności Ormian jest ona w pewnym sensie „założycielską traumą” – aczkolwiek pisarz nie poświęca samej zbrodni wiele miejsca, czyniąc ją jedynie jednym z epizodów ormiańskiej epopei. Równie ważne dla Vosganiana jest to, co wydarzyło się przed 1915 rokiem, a zwłaszcza to, co stało się następstwem ludobójstwa. „Księga szeptów” jest kroniką opisującą sposoby radzenia sobie Ormian z bolesną historią. Vosganian skupia się przede wszystkim na ormiańskich uchodźcach, którzy od lat 20. ubiegłego wieku zaczęli napływać do Rumunii. Byli wśród nich dziadkowie pisarza – i to wokół ich wspomnień Vosganian buduje fabułę swojej książki. To istotny aspekt, albowiem ten biograficzny rys, nieuchronnie zbliżający opowieść w stronę nostalgii, udanie kontrpunktuje sprawozdawczość w opisach okrutnych zbrodni. Osobisty ton narracji, swoista gawędziarskość czy anegdotyczność przytaczanych opowieści – w dużym stopniu mityzujące bohaterów – mogą prowadzić do błędnych odczytań. Vosganian przyznaje, że niektórzy czytelnicy nie mogli uwierzyć w prawdziwość jego bohaterów. A przecież „Księga szeptów”, choć pełna opowieści sprawiających wrażenie absolutnie fikycjnych, oparta jest na dogłębnych kwerendach historycznych. I sięga dużo dalej niż tylko do XX-wiecznej historii Ormian, ufundowanej na krwawych wydarzeń sprzed wieku. Powieść Vosganiana – traktat o wybaczaniu, zemście, pamięci, relacjach między ofiarami i oprawcami – jest rzeczą o okrucieństwie, które wciąż napędza świat.

English

Armenians, or the world
Romanian Armenian Varujan Vosganian, writer unusual (reported to the Nobel Prize for literature by three countries: Romania, Armenia and Israel), his most important novel – „The Book of Whispers” – have devoted most dramatic event in the history of the Armenians, that is an act of genocide, which took place in the Empire Ottoman between spring 1915 and autumn 1916 years. In a sense,Turkish authorities have still not officially recognized this crime; we also focused on that acted as namni documents on the subject. Vosganian’s novel is so admonition about the memory of the victims a century ago; memory, stored by subsequent generations, but dwindling with time. Vosganian wants of the least known of the twentieth century hekatomba, finally they began to discuss. „The Book of Whispers” is a tribute to a million victims, an attempt to restore their history, is an important voice on the recognition of the massacre as genocide, and thus – an important element in building the Armenian identity. Vosganian, who is also a political activist, treats literature as well as a duty of citizenship and nationality. Therefore, the celebration of a further demonstration of the translations of the „Book of Whispers” is more than just a literary event – the premiere of the Polish translation of the novel was held on 24 April 2015, on the hundredth anniversary of the massacre of Armenians. Moreover, in many cities around the world it is decorated then read portions of the „Book of Whispers” as part of the Worldwide Reading Commemorating the Centenary of the Armenian Genocide.
Armenian genocide is in the novel Vosganian starting point – as well as for the community of Armenians, it is in some sense „founding trauma” – though the writer does not devote much space the crime, making it the only one of the episodes of the Armenian epic. Equally important for Vosganian it is what happened before 1915, and especially what has become a consequence of genocide. „The Book of Whispers” is a chronicle describing ways to cope with a painful history of the Armenians. Vosganian focuses primarily on the Armenian refugees, who since the 20s of the last century started to come to Romania. Among them were the grandparents of the writer – and around their memories Vosganian builds the plot of his book. This is an important aspect, because this biographical sketch, impending story toward nostalgia, successfully kontrpunktuje reporting in the descriptions of violent crime. Personal narrative tone, specific gawędziarskość or anegdotyczność cited tales – largely mityzujące heroes – can lead to incorrect readings. Vosganian admits that some readers could not believe in the truth of his characters. And „The Book of Whispers”, although the full story gave the impression absolutely fikycjnych, is based on in-depth historical queries. I goes much further than just to the twentieth-century history of Armenians, founded on the bloody events of a century ago. Novel Vosganian – Treaty of forgiveness, revenge, memory, relationships between victims and executioners – it is the cruelty that still drives the world.

http://angelus.com.pl/2016/09/final-angelusa-maciej-robert-o-ksiedze-szeptow/